PRP თერაპია ართროზის დროს – ვისთვის არის რეკომენდებული

ოსტეოართროზი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახსრული დაავადებაა, რომელიც ხრტილისა და სახსრის სხვა სტრუქტურების თანდათანობით დაზიანებას უკავშირდება. დაავადების დროს ადამიანს შეიძლება აწუხებდეს ტკივილი, შებოჭილობა, მოძრაობის შეზღუდვა და ფიზიკური დატვირთვის შესრულების გაძნელება. ყველაზე ხშირად ოსტეოართროზი მუხლის, მენჯ-ბარძაყის, ხელის, მხრისა და სხვა სახსრებს აზიანებს. თანამედროვე მედიცინაში ართროზის მართვისთვის სხვადასხვა კონსერვატიული მეთოდი გამოიყენება და ერთ-ერთი მათგანია PRP თერაპია.

PRP თერაპია რეაბილიტაციის ცენტრში შესაძლოა განიხილებოდეს ართროზის კომპლექსური მართვის ერთ-ერთ მიმართულებად. თუმცა პროცედურა ყველა პაციენტისთვის ერთნაირად რეკომენდებული არ არის. გადაწყვეტილება უნდა ეფუძნებოდეს ექიმის შეფასებას, დაავადების სტადიას, სიმპტომების სიმძიმესა და პაციენტის ინდივიდუალურ საჭიროებებს.

რა არის PRP თერაპია?

PRP არის თრომბოციტებით მდიდარი პლაზმა (Platelet-Rich Plasma), რომელიც პაციენტის საკუთარი სისხლისგან მიიღება. პროცედურის დროს ხდება მცირე რაოდენობის სისხლის აღება, მისი სპეციალური დამუშავება და თრომბოციტების უფრო მაღალი კონცენტრაციის მქონე პლაზმის მიღება. შემდეგ მიღებული პრეპარატი ინექციის სახით შეჰყავთ სამიზნე მიდამოში.

თრომბოციტები შეიცავს ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებებს, რომლებიც ორგანიზმის აღდგენით პროცესებში მონაწილეობენ. PRP თერაპიის მიზანია კონკრეტულ პაციენტებში ტკივილისა და ფუნქციური შეზღუდვის შემცირების ხელშეწყობა. მნიშვნელოვანია, რომ PRP არ უნდა განვიხილოთ როგორც ართროზის სრულად განკურნების მეთოდი ან დაზიანებული ხრტილის ავტომატურად აღმდგენი პროცედურა.

PRP-ის ეფექტურობის შესახებ სამეცნიერო მონაცემები განსხვავებულია და დამოკიდებულია დაავადების ტიპზე, სახსარზე, ართროზის ხარისხზე, პრეპარატის მომზადების მეთოდსა და გამოყენებულ პროტოკოლზე.

როგორ ვლინდება ართროზი?

ართროზის ერთ-ერთი ყველაზე დამახასიათებელი ნიშანია სახსრის ტკივილი, რომელიც განსაკუთრებით ხშირად მოძრაობის ან დატვირთვის დროს ძლიერდება. დაავადების პროგრესირებასთან ერთად შესაძლოა შემცირდეს მოძრაობის ამპლიტუდა და გაჩნდეს ყოველდღიური საქმიანობის შესრულების სირთულე.

ხშირად გვხვდება:

• ტკივილი მოძრაობისას ან ფიზიკური დატვირთვის შემდეგ;

• სახსრის შებოჭილობა და მოძრაობის შეზღუდვა;

• სახსარში დისკომფორტი ან სიმაგრის შეგრძნება;

• დატვირთვისადმი ტოლერანტობის შემცირება;

• ზოგიერთ შემთხვევაში შეშუპება ან ხრაშუნის შეგრძნება.

მუხლისა და მენჯ-ბარძაყის სახსრების ართროზის დროს მოძრაობასთან დაკავშირებული ტკივილი და ფუნქციის შეზღუდვა განსაკუთრებით ხშირია. ართროზის შესახებ დამატებითი ინფორმაცია შეგიძლიათ იხილოთ ქართული სამედიცინო პორტალის, „მკურნალი.გე“-ს შესაბამის მასალაში: „სახსრების ტკივილი ადამიანებს ცხოვრების ხალისს უკარგავს!“.

ვისთვის შეიძლება იყოს რეკომენდებული PRP?

PRP თერაპიის ჩატარების საჭიროება ინდივიდუალურად განისაზღვრება. პროცედურის განხილვა შეიძლება იმ პაციენტებთან, რომლებსაც აქვთ სიმპტომური ართროზი და კონსერვატიული მკურნალობის მიუხედავად კვლავ აღენიშნებათ ტკივილი ან მოძრაობის შეზღუდვა.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პაციენტის მდგომარეობის შეფასება მაშინ, როდესაც მას სურს არაქირურგიული მკურნალობის შესაძლო ვარიანტების განხილვა.

PRP-ის რეკომენდაციის საკითხის გადაწყვეტისას ექიმი აფასებს:

1. ართროზის ხარისხსა და დაზიანებული სახსრის მდგომარეობას;

2. ტკივილის ინტენსივობასა და ხანგრძლივობას;

3. სახსრის მოძრაობის შესაძლებლობას;

4. პაციენტის ასაკსა და ფიზიკურ აქტივობას;

5. წარსულში ჩატარებული მკურნალობის შედეგებს.

ამიტომ მხოლოდ რენტგენოლოგიური დიაგნოზის არსებობა არ ნიშნავს, რომ PRP აუცილებლად უნდა ჩატარდეს.

აქვს თუ არა მნიშვნელობა ართროზის სტადიას?

დიახ, დაავადების სტადია მნიშვნელოვანი ფაქტორია. მსუბუქი და საშუალო ხარისხის ოსტეოართროზის დროს ხშირად შესაძლებელია სხვადასხვა არაქირურგიული მეთოდის გამოყენება. უფრო მძიმე შემთხვევებში კი მხოლოდ ინექციური პროცედურა შესაძლოა საკმარისი არ აღმოჩნდეს.

ართროზის პროგრესირებასთან ერთად სახსრის სტრუქტურული ცვლილებები შეიძლება უფრო გამოხატული გახდეს, რის გამოც მკურნალობის მიზანი ხშირად არის ტკივილისა და ფუნქციური შეზღუდვის კონტროლი, მოძრაობის შენარჩუნება და პაციენტის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება.

PRP-ის დანიშვნამდე ექიმმა უნდა შეაფასოს, რამდენად შეესაბამება პროცედურა კონკრეტულ შემთხვევას და ხომ არ არის საჭირო სხვა მკურნალობის მეთოდის გამოყენება.

რა შედეგს უნდა ელოდოს პაციენტი?

PRP თერაპიის შედეგები ინდივიდუალურია. ზოგიერთ პაციენტში შესაძლოა შემცირდეს ტკივილი და გაუმჯობესდეს სახსრის ფუნქცია, თუმცა ეფექტის ხარისხი და ხანგრძლივობა ყველა ადამიანში ერთნაირი არ არის.

პაციენტმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ PRP არ წარმოადგენს სწრაფი შედეგის გარანტიას და მისი მიზანი არ არის ართროზის სრული განკურნება. მკურნალობის შედეგის შეფასებისას ყურადღება ექცევა არა მხოლოდ ტკივილის ინტენსივობას, არამედ მოძრაობის ხარისხს, ფიზიკური აქტივობის შესაძლებლობასა და ყოველდღიურ ფუნქციონირებას.

მნიშვნელოვანია რეალისტური მოლოდინის ჩამოყალიბება და ექიმის რეკომენდაციების დაცვა როგორც პროცედურამდე, ისე მის შემდეგ.

რატომ არის მნიშვნელოვანი რეაბილიტაცია?

ართროზის მართვა მხოლოდ ერთი პროცედურით არ უნდა შემოიფარგლოს. სახსრის ფუნქციის შესანარჩუნებლად მნიშვნელოვანია კუნთების გაძლიერება, მოძრაობის გაუმჯობესება და ფიზიკური დატვირთვის სწორად დაგეგმვა.

რეაბილიტაციის პროგრამა შესაძლოა მოიცავდეს:

• სამკურნალო ვარჯიშებს;

• კუნთების ძალისა და გამძლეობის გაუმჯობესებას;

• სახსრის მოძრაობის ამპლიტუდის გაზრდას;

• ფიზიოთერაპიულ პროცედურებს;

• მოძრაობის ბიომექანიკის გაუმჯობესებას;

• ყოველდღიური დატვირთვის სწორად განაწილებას.

რეგულარული და სწორად შერჩეული ფიზიკური აქტივობა ხელს უწყობს კუნთოვანი სისტემის გაძლიერებას და სახსრის ფუნქციის შენარჩუნებას. სწორედ ამიტომ PRP-ის გამოყენების შემთხვევაში რეაბილიტაცია შესაძლოა საერთო მკურნალობის გეგმის მნიშვნელოვანი ნაწილი გახდეს.

შესაძლებელია თუ არა PRP-ის სხვა მეთოდებთან კომბინირება?

ართროზის მართვისას ექიმმა შესაძლოა სხვადასხვა მიდგომა ერთიან პროგრამაში გააერთიანოს. PRP-ის კომბინირება კონკრეტულ შემთხვევაში შეიძლება განიხილებოდეს სამკურნალო ვარჯიშებთან, ფიზიოთერაპიასთან, დატვირთვის კორექციასა და ცხოვრების წესის ცვლილებებთან ერთად.

კომპლექსური მიდგომის მთავარი მიზანია არა მხოლოდ ტკივილის შემცირება, არამედ სახსრის ფუნქციის მაქსიმალურად შენარჩუნება. მნიშვნელოვანია, რომ ფიზიკური აქტივობა იყოს პაციენტის შესაძლებლობების შესაბამისი, რადგან როგორც გადაჭარბებულმა დატვირთვამ, ისე ხანგრძლივმა უმოძრაობამ შესაძლოა უარყოფითად იმოქმედოს მდგომარეობაზე.

რა უნდა გაითვალისწინოს პაციენტმა?

PRP თერაპიის ჩატარებამდე აუცილებელია ექიმის კონსულტაცია. სპეციალისტმა უნდა შეაფასოს პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობა, არსებული დაავადებები, მიღებული მედიკამენტები და დაზიანებული სახსრის ფუნქცია.

კონსულტაციის დროს სასურველია განიხილოთ:

1. რა არის პროცედურის მიზანი კონკრეტულ შემთხვევაში;

2. რა შედეგია რეალისტურად მოსალოდნელი;

3. არსებობს თუ არა სხვა არაქირურგიული ალტერნატივები;

4. როგორ უნდა გაგრძელდეს ფიზიკური აქტივობა და რეაბილიტაცია პროცედურის შემდეგ.

ინდივიდუალური შეფასება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ერთი და იგივე დიაგნოზის მქონე პაციენტებს შეიძლება განსხვავებული სიმპტომები და მკურნალობის საჭიროებები ჰქონდეთ.

როდის არის საჭირო სპეციალისტთან მიმართვა?

თუ სახსრის ტკივილი ხანგრძლივად გრძელდება, მოძრაობა იზღუდება, ფიზიკური აქტივობა გართულებულია ან სიმპტომები ყოველდღიურ ცხოვრებაზე გავლენას ახდენს, სასურველია სპეციალისტთან კონსულტაცია.

ექიმი შეაფასებს მდგომარეობას და საჭიროების შემთხვევაში დაგეგმავს დამატებით კვლევებს. ამის შემდეგ შესაძლებელი იქნება იმის განსაზღვრა, არის თუ არა PRP თერაპია კონკრეტული პაციენტისთვის მიზანშეწონილი და რა სხვა რეაბილიტაციურ ან სამკურნალო მეთოდებთან შეიძლება მისი კომბინირება.

დასკვნა

PRP თერაპია ართროზის მართვის ერთ-ერთი თანამედროვე არაქირურგიული მიდგომაა, თუმცა მისი გამოყენება ყველა პაციენტისთვის ერთნაირად რეკომენდებული არ არის. პროცედურის მიზანშეწონილობა დამოკიდებულია სახსრის მდგომარეობაზე, ართროზის ხარისხზე, სიმპტომების ინტენსივობასა და პაციენტის ინდივიდუალურ საჭიროებებზე.

სწორად შერჩეული მკურნალობის შემთხვევაში მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ტკივილის კონტროლი, არამედ მოძრაობისა და ყოველდღიური ფუნქციის შენარჩუნებაც. ამიტომ PRP-ის შესაძლო გამოყენება უმჯობესია განიხილებოდეს კომპლექსური მიდგომის ფარგლებში, სადაც საჭიროების შემთხვევაში ერთიანდება სამედიცინო მეთვალყურეობა, რეაბილიტაცია, სამკურნალო ვარჯიშები და ფიზიკური აქტივობის სწორი მართვა.