მედიის თავისუფლების 2026 წლის ინდექსის თანახმად, ბოლო ერთ წელში საქართველომ რეიტინგში 21 ადგილით უკან დაიხია და მსოფლიოში 135-ე ადგილს იკავებს - “რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე”
საერთაშორისო ორგანიზაცია “რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე” 2026 წლის მედიის თავისუფლების ინდექსს აქვეყნებს, რომლის მიხედვითაც საქართველო 135-ე ადგილს იკავებს.
ანგარიშის თანახმად, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ქვეყანაში მედიის თავისუფლების მდგომარეობა გაუარესდა და საქართველომ რეიტინგში 21 პოზიციით უკან დაიხია — 2025 წლის 114-ე ადგილიდან 2026 წელს 135-ე ადგილზე გადაინაცვლა (180 ქვეყანას შორის).
ანგარიშის ძირითადი შეფასებები:
მედიის თავისუფლება და გარემო
ორგანიზაციის შეფასებით, ოფიციალური ჩარევა აფერხებს პრესის თავისუფლების გაუმჯობესების მცდელობებს. გარემო კვლავ მტრულია დამოუკიდებელი და ოპოზიციური მედიისთვის. იზრდება ჟურნალისტებზე როგორც ვერბალური, ისე ფიზიკური თავდასხმების შემთხვევები.„უცხოური გავლენისა“ და „ოჯახური ღირებულებების“ შესახებ კანონების მიღება და გამკაცრება ჟურნალისტებს კიდევ უფრო მარგინალიზებს, ზრდის ცენზურის რისკებს და ამცირებს თავისუფალი სიტყვის სივრცეს.
მედია გარემო შეფასებულია როგორც მრავალფეროვანი, თუმცა მკვეთრად პოლიტიკურად პოლარიზებული. გავრცელებულია მანიპულაცია, სიძულვილის ენა და დეზინფორმაცია, განსაკუთრებით ტელევიზიაში — ქვეყნის მთავარი საინფორმაციო წყაროში. ანგარიშში მაგალითად მოყვანილია Rustavi 2-ის სარედაქციო პოლიტიკის ცვლილება მფლობელის შეცვლის შემდეგ და საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი-ში ხელისუფლების ჩარევის ფაქტები. აღნიშნულია, რომ რეგულატორის გაფართოებული უფლებამოსილებები ზრდის მედიის კონტენტზე კონტროლისა და ცენზურის რისკებს. ამასთან, რეგიონული მედია ფინანსურ სირთულეებს განიცდის, ბეჭდური მედიის აუდიტორია მცირდება, ონლაინ მედიის გავლენა კი იზრდება.
პოლიტიკური კონტექსტი
ანგარიშის მიხედვით, საქართველო 2024 წლის ოქტომბრის სადავო საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ პოლიტიკურ კრიზისში იმყოფება. გარემო ხასიათდება არასტაბილურობითა და რეპრესიებით, რაც მედიის პოლიტიკურ კონტროლს უწყობს ხელს. მიუხედავად კანონით არსებული აკრძალვისა, მედიის მფლობელები ხშირად პოლიტიკურად დაკავშირებულ ინტერესებს ატარებენ. ასევე აღნიშნულია, რომ ხელისუფლება სულ უფრო ხშირად თავს არიდებს კრიტიკულ მედიასთან კომუნიკაციას და იყენებს ცენზურას, დისკრედიტაციის კამპანიებსა და დაშინებას.
სამართლებრივი ჩარჩო
დოკუმენტის მიხედვით, ხელისუფლებას ჯერ არ შეუსრულებია ევროკავშირის რეკომენდაციები პრესის თავისუფლების მიმართულებით. ანგარიშში კრიტიკულად არის შეფასებული sogenannte „უცხოელი აგენტების“ კანონი, რომელიც მედიის წარმომადგენლებისთვის სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს. ასევე, მაუწყებლობის შესახებ კანონში ცვლილებები კრძალავს უცხოურ დაფინანსებას და ზრდის რეგულატორის უფლებამოსილებებს, რომლის დამოუკიდებლობაც სადავოდ არის მიჩნეული. სიტყვის თავისუფლების შესახებ კანონში ცვლილებებმა კი ჟურნალისტური წყაროების დაცვა შეასუსტა.
ეკონომიკური კონტექსტი
RSF-ის შეფასებით, სარეკლამო ბაზარი სუსტია და კლებას განიცდის როგორც ბეჭდურ, ისე ონლაინ მედიაში. მედიის დიდი ნაწილი დონორების, ხშირად დასავლეთის, დაფინანსებაზეა დამოკიდებული. უცხოურ დაფინანსებაზე დაწესებული შეზღუდვები მნიშვნელოვნად აზიანებს დამოუკიდებელი მედიის ფინანსურ მდგრადობას და კონკურენციას ამახინჯებს.
სოციოკულტურული გარემო
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ საზოგადოებაში არსებული დაძაბულობა — მათ შორის რელიგიის, LGBTQ+ უფლებებისა და რუსეთის გავლენის საკითხებზე — გავლენას ახდენს მედიის საქმიანობაზე. მგრძნობიარე თემებზე მომუშავე ჟურნალისტები უფრო ხშირად ხდებიან ზეწოლისა და შევიწროების სამიზნე. ასევე ხაზგასმულია მეთვალყურეობისა და სამართლებრივი შეზღუდვების გავლენა წყაროების კონფიდენციალურობაზე, რაც გამოძიებით ჟურნალისტიკას აფერხებს.
უსაფრთხოება
დოკუმენტის მიხედვით, ჟურნალისტები ხშირად ხდებიან შეურაცხყოფის, ფიზიკური თავდასხმებისა და დაშინების მსხვერპლი, განსაკუთრებით პოლიტიკური დაძაბულობისა და პროტესტების დროს. ძალადობის ფაქტები გახშირებულია, თუმცა მათი გამოძიება არაეფექტურია, რაც დაუსჯელობის გარემოს აძლიერებს. ორგანიზაციის შეფასებით, უსაფრთხოების გაუარესებული გარემო ხელს უწყობს თვითცენზურის გავრცელებას და სერიოზულ საფრთხეს უქმნის დამოუკიდებელ ჟურნალისტიკას.