მსოფლიო

ირანისთვის მნიშვნელოვანი იქნება, რომ აშშ-სთან ნებისმიერი შეთანხმება რეგიონულ პარტნიორებთან ნდობის გამაძლიერებელ ნაბიჯებს დაუკავშირდეს, ეს ბალანსი ძალიან მნიშვნელოვანია - ჰაკან ფიდანი

თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჰაკან ფიდანმა განაცხადა: „ირანისთვის მნიშვნელოვანი იქნება, რომ აშშ-სთან ნებისმიერი შეთანხმება რეგიონულ პარტნიორებთან ნდობის გამაძლიერებელ ნაბიჯებს დაუკავშირდეს. ეს ბალანსი ძალიან მნიშვნელოვანია.“

ფიდანმა ბრიტანეთში დაფუძნებულ გაზეთ Financial Times-თან მიმდინარე საკითხებზე ისაუბრა.

მისი თქმით, როგორც აშშ, ისე ირანი ბირთვული შეთანხმების მისაღწევად კომპრომისისთვის მზად ჩანან, თუმცა გაფრთხილება გამოთქვა, რომ მოლაპარაკებების გაფართოება ირანის ბალისტიკური რაკეტების პროგრამის ჩათვლით „სხვა ომის გარდა არაფერს მოიტანს“.

ფიდანმა აღნიშნა, რომ აშშ-ის მთავრობამ მიანიშნა მზადყოფნაზე, მოქნილობა გამოიჩინოს ირანის მიერ ურანის გამდიდრების ყველა საქმიანობის სრულად შეწყვეტის მთავარ მოთხოვნასთან დაკავშირებით.

მისი თქმით, ირანს „ნამდვილად სურს რეალური შეთანხმების მიღწევა“ და, როგორც 2015 წელს აშშ-სა და სხვა მსოფლიო ძალებთან გაფორმებული შეთანხმების შემთხვევაში, შესაძლოა დათანხმდეს გამდიდრების დონის შეზღუდვებსა და მკაცრ მონიტორინგის რეჟიმს.

ფიდანის განცხადებით, ისინი მუდმივ კონტაქტში არიან აშშ-ს, ირანსა და რეგიონის ოფიციალურ პირებთან. „დადებითი განვითარებაა, რომ ამერიკელები აშკარად განსაზღვრულ საზღვრებში ირანის ურანის გამდიდრების მოთმინებით მიღებაზე მზადყოფნას გამოხატავენ,“ — თქვა მან.

მინისტრის თქმით, „ირანელები უკვე აღიარებენ, რომ ამერიკელებთან შეთანხმებას უნდა მიაღწიონ, ხოლო ამერიკელებსაც ესმით, რომ ირანს გარკვეული წითელი ხაზები აქვს. მათი იძულება უაზრობაა.“

ფიდანმა ასევე აღნიშნა, რომ თუ აშშ „ყველა პრობლემის ერთდროულად გადაწყვეტაზე დაჟინებით მოითხოვს“, მათ შორის ირანის სარაკეტო შესაძლებლობებსა და შეიარაღებული ჯგუფების მხარდაჭერას, „შესაძლოა ბირთვულ საკითხშიც კი პროგრესი არ იყოს. შედეგი კი რეგიონში ახალი ომი შეიძლება გახდეს.“

მისი თქმით, თურქეთი და რეგიონის სხვა ქვეყნები ცდილობენ „შემოქმედებითი იდეების“ შემუშავებას ირანის სარაკეტო შესაძლებლობებისა და შეიარაღებული ჯგუფების მხარდაჭერის საკითხის მოსაგვარებლად, რაც „კონსტრუქციულ და ეფექტურ როლს“ შეასრულებს.

ფიდანმა აღნიშნა, რომ აშშ-ს ირანის ბირთვული შესაძლებლობების მიმართ „ღრმა შეშფოთება“ აქვს. „თუმცა სხვა საკითხები უფრო მეტად ეხება რეგიონის ქვეყნებს, რადგან რაკეტები და ირანის წარმომადგენლობითი ძალები რეგიონულ უსაფრთხოებაზე ახდენენ გავლენას და არა გლობალურზე,“ — განაცხადა მან.

მისი თქმით, რეგიონში სამხედრო უპირატესობის შენარჩუნება ისრაელის მთავარი პრიორიტეტია და „ირანის რაკეტების არსებობა ამ მიზანს ართულებს.“

ფიდანმა ხაზი გაუსვა, რომ ტრამპის ადმინისტრაციამ და ირანმა არ უნდა გაიმეორონ წარსულის შეცდომები, როდესაც რეგიონის ქვეყნები მოლაპარაკებებისგან გარიყულად გრძნობდნენ თავს და 2015 წელს მსოფლიო ძალებმა ირანთან ბირთვული შეთანხმება გააფორმეს.

„ირანისთვის მნიშვნელოვანია, რომ აშშ-სთან ნებისმიერი შეთანხმება რეგიონულ პარტნიორებთან ნდობის გამაძლიერებელ ნაბიჯებს დაუკავშირდეს. ეს ბალანსი ძალიან მნიშვნელოვანია. რეგიონულ ქვეყნებთან სერიოზული ნდობის დეფიციტი არსებობს და ამ განზომილების გათვალისწინება უმნიშვნელოვანესია,“ — განაცხადა ფიდანმა.

ფიდანმა ასევე აღნიშნა, რომ ირანის ხელისუფლება აცნობიერებს, მოსახლეობის უკმაყოფილება დიდწილად ეკონომიკური სირთულეებით არის განპირობებული. „ამიტომ მათ იციან, რომ სანქციების საკითხი უნდა გადაიჭრას,“ — თქვა მან.

მინისტრმა დაამატა, რომ ირანში რეჟიმის ცვლილებას არ ელოდება: „რა თქმა უნდა, სახელმწიფო ორგანოები და ზოგი სხვა ობიექტი მძიმე დარტყმას მიიღებს, დაზიანდება ან განადგურდება, თუმცა რეჟიმი, როგორც პოლიტიკური სუბიექტი, ფუნქციონირებას გააგრძელებს.“